Honingzalf
Honingzalf
Hieronder vindt u een artikel met achtergrondinformatie over honingzalf. Bij koeien en paarden kan de honingzalf gebruikt worden bij allerlei huidproblemen: slecht genezende wonden, uierexceem, speenwondjes, schaafwonden, huidirritaties.
Honingzalf voor wondgenezing en huidproblemen bij dieren
Dr. Tineke Creemers en Dr. Willem Jan Bosma
Samenvatting
Honing kan uitstekend gebruikt worden bij de behandeling van wonden en huidproblemen bij dieren. Echter niet alle honingtypen zijn geschikt. Het is van belang dat de honing de juiste componenten bevat, consistent van samenstelling is en geen residuen bevat van bestrijdingsmiddelen. Alleen met dergelijke honing kan veilig en effectief behandeld worden. Dit artikel behandelt een wondzalf met honing en etherische oliën, speciaal ontwikkeld voor dieren. De etherische oliën zorgen behalve voor versterkte functionaliteit ook voor een bittere smaak, en houden insecten op afstand. Het product is getest bij dierenartsen, en de gebruikers waren positief tot zeer positief over de werking en het gebruik van deze honingzalf. Inleiding Gedurende lange tijd stond honing vooral als effectief huismiddel bekend voor de behandeling van wonden bij mensen. Op basis van klinisch onderzoek en case studies is de interesse voor honing als serieus antibacterieel wondproduct enorm toegenomen (Molan, 2001). Recent zijn er een aantal verschillende honingproducten voor de professionele humane wondzorg op de markt gekomen. Ook in de veterinaire geneeskunde blijkt behoefte aan een product dat antibacteriële eigenschappen combineert met stimulering van de wondheling (Overgaauw en Kirpensteijn, 2005). De lage pH van honing en de werking van honingenzymen spelen een belangrijke rol bij de wondhelende eigenschappen. Door de inwerking van enzymen op honingsuikers ontstaat een zuur milieu, waardoor veel schadelijke micro-organismen worden geremd. Een lage pH versterkt ook de weerstand van de huid. Wordt honing wordt toegepast in een vochtige (wond)omgeving, dan worden de honingenzymen actief en produceren kleine hoeveelheden antibacteriële waterstofperoxide. De samenstelling van honing varieert sterk en is afhankelijk van een groot aantal factoren die in de natuur niet te controleren zijn. Zo varieert het gehalte aan actieve enzymen in consumentenhoning zeer sterk, en is gemiddeld heel laag (Kerkvliet et al., 1996). De toepassing van zomaar een honing uit de winkel op wonden is dan ook zeer af te raden. Op basis van jarenlang onderzoek aan de Universiteit van Wageningen, heeft Bfactory een methode ontwikkeld voor de productie van medicinale honing onder volledig gecontroleerde omstandigheden in kassen. Dit heeft geresulteerd in een gestandaardiseerd honingtype met een hoog enzymgehalte en een hoog zuurgehalte. In verschillende ziekenhuizen is het afgelopen jaar ruime ervaring opgedaan met Revamil® , een product gebaseerd op 100% zuivere gestandaardiseerde honing. In een voorstudie uitgevoerd in het Bronovoziekenhuis werden ruim 80 patiënten met moeilijk genezende wonden behandeld met Revamil® . De belangrijkste conclusies uit dit onderzoek zijn dat Revamil® de wond effectief desinfecteert en tegelijkertijd het genezingsproces bevordert. De resultaten van deze voorstudie worden binnenkort gepubliceerd (Van Eijk en Groenhart, 2006). Antimicrobiële werking Honing wordt geproduceerd door honingbijen die bloemennectar verzamelen en die nectar vervolgens indikken tot honing (Figuur 1). Honing bestaat voor een groot deel uit suikers, een klein deel water, organische verbindingen en enzymen. Het enzym glucose oxidase wordt door de honingbijen aan de honing toegevoegd en zorgt samen met een aantal andere factoren voor de antibacteriële werking:
Lage pH
Door de werking van glucose oxidase ontstaat ook gluconzuur. Gluconzuur is het belangrijkste organische zuur in honing en reguleert een zuur wondmilieu (lage pH). De hoeveelheid zuur in honing is een belangrijke maat voor de antibacteriële werking (Bogdanov, 1997).
Lage wateractiviteit
Door de lage wateractiviteit van honing kunnen de meeste bacteriën slecht overleven.
Etherische oliënDe honingzalf** bevat onder andere etherische olie van Tymus vulgaris (Tijm) en Ocimum basilicum (Basilicum). Tijm heeft een breed spectrum werking tegen bacteriën, terwijl basilicum een breed spectrum werking tegen meerdere schimmels heeft (Price, 1999). e antibacteriële werking van gestandaardiseerde medicinale honing is getest tegen verschillende soorten bacteriën, die ook wondinfecties bij dieren kunnen veroorzaken. Figuur 3 laat de resultaten zien van een Challenge test waarbij één miljoen Staphylococcus aureus bacteriën werden toegevoegd aan 1 gram honing. Na 48 uur zijn er nog slechts 10 bacteriën per gram honing over, na 144 uur zijn alle bacteriën gedood. Antibioticaresistente staphylococcen (MRSA) bleken even snel gedood te worden door medicinale honing als antibioticagevoelige staphylococcen. Vergelijkbare resultaten werden ook verkregen met de pathogene Pseudomonas aerigunosa.
Het product**
De honingzalf is ontwikkeld op basis van vragen uit de praktijk. Het product combineert een goede antibacteriële werking met snelle wondheling en heeft een positieve inwerking op de beschadigde huid. Verder zijn gebruiksgemak (goede smeerbaarheid, niet kleverig) en een vieze smaak voor dieren belangrijke eigenschappen. De veterinaire honingzalf bevat dezelfde gestandaardiseerde antibacteriële honing die ook voor het humane product Revamil® wordt gebruikt. Daarnaast bevat de honingzalf een huidverzorgende basiszalf en een aantal antimicrobiële etherische oliën. De etherische oliën versterken de afweer van de huid en werken tegen schimmels ( Ocimum basilicum ) en bacteriën (Tymus vulgaris ). Creemers and Bosma, Honingzalf voor wondgenezing en huidproblemen bij dieren,, April 2006
Uit de praktijk
Meer onderwerpen uit de praktijk vindt u hier